Leren beleggen:
alles over aandelen

Wat is een aandeel?

Aandelen vertegenwoordigen een stukje van het kapitaal van een bedrijf. Ieder bedrijf dat opgericht wordt, heeft aandelen. De oorspronkelijke oprichters zijn dus de eerste aandeelhouders. In ruil voor het risico dat de aandeelhouders nemen, betaalt het bedrijf een bedrag per jaar uit. Dit wordt dividend genoemd. Wanneer het bedrijf het goed doet, zullen de aandeelhouders niet alleen profiteren van de uitgekeerde dividenden, maar ook van een stijgende beurskoers. Andere beleggers hebben immers ook gezien dat het bedrijf groeit, meer winst maakt en jaarlijks de uitgekeerde dividenden verhoogt.

De kans bestaat natuurlijk dat het bedrijf het niet zo goed doet als verwacht, en jaar na jaar verlies maakt. Dan is er de mogelijkheid dat het bedrijf failliet gaat. Als dit gebeurt, worden alle bezittingen verkocht, de schulden worden afgelost en wat er dan over blijft, wordt onder de aandeelhouders verdeeld.

Wanneer het bedrijf groeit en kapitaal nodig heeft, kan het beslissen om naar de beurs te trekken. De onderneming biedt dan een deel van hun aandelen te koop aan, en iedereen kan deze kopen.

Verschillende soorten aandelen

Gewone aandelen

Er zijn verschillende soorten aandelen op de markt, maar het gewone aandeel komt het meest voor. We bespreken eerst deze soort effecten, omdat de meeste beleggers hiermee in contact komen.

Een gewoon aandeel kan door iedereen verhandeld worden op de beurs. Maar een aandeel is veel meer dan gewoon een stukje papier. Het vertegenwoordigt het bezit van een deel van het bedrijf. Wanneer je een aandeel bezit, ben je voor een stuk eigenaar van een onderneming. Vele beleggers verliezen dit uit het oog, maar het is o zo belangrijk om te realiseren.

Aandeelhouders bezitten een deel van de activa (bezittingen) van een ondermening, en de opbrengsten die deze activa opbrengen. De beurskoers van het aandeel zal stijgen als het bedrijf meer winst maakt, deze winst investeert in nieuwe activa en deze op hun beurt weer winst genereren.

Omdat de aandeelhouders een deel van het bedrijf bezitten, is aan ieder aandeel stemrecht verbonden. Normaal heeft ieder aandeel 1 stem tijdens de Algemene Vergadering, die jaarlijks gehouden wordt en waar o.a. wordt beslist wat er met de winst van het afgelopen jaar zal gebeuren.

Tegenover de mogelijke jaarlijkse winst van een bedrijf, staat het verlies. Wanneer men aandelen van een slechte onderneming koopt, bestaat de kans dat er jaar na jaar verlies wordt gemaakt. Wanneer de verliezen zich opstapelen, kan het bedrijf failliet gaan en gaat in vereffening. Alle bezittingen worden verkocht, de schulden worden terugbetaald en het (mogelijk) resterende bedrag wordt onder de bestaande aandeelhouders verdeeld. Wanneer je geld belegt, is het dus van zeer groot belang om goede bedrijven uit te kiezen, en je geld niet zomaar in het wilde weg investeren.

Preferente aandelen

Een onderneming kan beslissen om, naast het gewone aandeel, een preferent aandeel uit te geven. Preferente aandelen zijn effecten waaraan een bijkomend voordeel wordt toegekend. Preferente aandelen komen eerst aan bod bij een dividenduitkering, maar ook bij een vereffening van het bedrijf.

Verschillende klasses van aandelen

Soms willen bedrijven het stemrecht bij een bepaalde groep aandeelhouders houden. Denk maar even aan familiebedrijven, die niet willen dat buitenstaanders teveel macht krijgen. Er wordt daarom een ander soort aandeel uitgegeven. Deze aandelen vertegenwoordigen bijvoorbeeld 10 stemmen per aandeel, in plaats van de gebruikelijke 1 stem. Deze effecten worden toegekend aan de familie, terwijl gewone aandelen te koop worden aangeboden. De familie blijft dus het meeste stemrecht hebben. Vele beleggers willen niet investeren in een bedrijf waar verschillende klassen aandelen bestaan.

De verschillende klassen worden aangeduid met een letter. Meestal spreekt met van klasse A en klasse B aandelen.

Hoe worden aandelen verhandeld

De manier waarop een aandeel verhandeld wordt, is misschien wel één van de verwarrendste aspecten in verband met beleggen. Wat betekenen de woorden “ask”, “bid”, “spread” en “volume”? En wat is de beurs nu eigenlijk?

Ok, we beginnen met de plaats waar het allemaal gebeurt: de beurs. Je moet de beurs zien als een plaats waar effecten worden verhandeld, net als op een fruitveiling: een landbouwer wil zijn pas geplukte appels tegen een goede prijs verkopen, terwijl de eigenaar van een fruitwinkeltje op zoek is naar lekkere appels, tegen een redelijke prijs. Als er een prijs wordt gevormd, wisselen de goederen van eigenaar; zoniet moet de landbouwer zijn appels terug meenemen en keert de koper met lege handen terug naar zijn winkel. Wanneer er slechts enkele landbouwers zijn en veel kopers, zal de prijs stijgen. Ook het omgekeerde is waar: veel landbouwers die appels komen verkopen en slechts enkele kopers doet de prijs dalen. Dit principe geldt ook op de beurs.

Hoe wordt een prijs gevormd op de beurs

We moeten eerst een paar begrippen uitleggen, die beleggers tegenkomen wanneer ze willen handelen in aandelen. Wanneer je de koers van een aandeel opzoekt, krijg je ongeveer iets te zien zoals de afbeelding hieronder. Dit voorbeeld is de koers van het aandeel KBC, dat noteert op Euronext Brussel:

Bovenaan wordt de koers van het moment getoond (in dit geval 46.20). Daarnaast vermeldt men de afwijking ten opzichte van de slotkoers van de vorige beursdag. Lager worden de bid en de ask vermeld, evenals het volume.

Wat willen deze termen allemaal zeggen:

– Ask: de ask is de prijs die de bank aan je vraagt (ask) wanneer je dit aandeel wil kopen.

– Bid: de prijs die de bank je wil bieden (bid) voor je aandelen.

Zoals je ziet, is er een verschil tussen de bid en de ask. De bid zal altijd lager zijn dan de ask. Het verschil tussen bid en ask noemt men de spread. Deze spread gaat naar de market maker, als compensatie voor zijn geleverde werk. Een market maker is een instelling (bedrijf) dat orders aanneemt en deze doorstuurt naar de markt. Meer over de market maker verderop.

We kunnen ook zien hoeveel orders er liggen te wachten voor een bepaald aandeel, samen met de respectievelijke prijs. Dit noemt men de diepte van de markt. Onderstaand voorbeeld is de diepte van de markt voor het Amerikaanse aandeel eBay.

Zoals je ziet, bedraagt het hoogste bod (bid) 88.25 en de koper wil tegen deze prijs 55 stuks kopen. Maar er is wel een probleem: de laagste vraagprijs (ask) bedraagt 88.50 en tegen deze prijs wil de verkoper 870 stuks verkopen. Op dit moment is er dus geen overeenstemming over de prijs en zal er niet gehandeld worden.

Er zijn een aantal oplossingen om dit probleem te verhelpen: de koper kan zijn biedprijs verhogen naar 88.50 of de verkoper kan de vraagprijs laten zakken tot 88.25. Wanneer niemand de prijs aanpast, is er geen handel, en er wordt pas gehandeld wanneer er een nieuwe koper of verkoper opduikt, die wel tegen deze prijzen wil handelen.

Stel dat de koper zijn biedprijs verhoogt naar 88.50. Dan kan hij alle effecten kopen, want de hoeveelheid bij de vraagprijs van 88.50 is 870, terwijl de koper er maar 55 wenst te kopen. Wanneer hij in plaats van 55 stuks, een order voor 1000 stuks had ingezet, zou hij er slechts 870 kunnen kopen. Zijn order wordt dan gedeeltelijk uitgevoerd. De koper kan zijn biedprijs verhogen, waardoor hij de overige 130 stuks kan kopen tegen (in dit geval) 88.64.

Best kan je steeds werken met limietorders. Wanneer je limieten gebruikt, geef je een maximumprijs op die je wil betalen voor de aandelen, of een minimumprijs die je voor je effecten wil ontvangen. Zo kom je nooit voor verrassingen te staan.

Hoe aandelen kopen

De gemakkelijkste manier om aandelen te kopen, is om een rekening te openen bij een broker. Op die manier kan je online je orders doorgeven, je portefeuille bekijken, enz. Het is snel en eenvoudig. Voorbeelden van online brokers zijn www.keytrade.be of www.bolero.be

Market maker

Een market maker is een instelling die handelt op de beurs. Niet iedereen mag zomaar handelen op de beursvloer, dit is voorbehouden aan de market makers. Ze kopen en verkopen effecten in opdracht van de klanten. Stel dat je je effecten van bedrijf XYZ wil verkopen tegen €10.25 per stuk. Wanneer je marktorder (een order om te verkopen tegen de huidige prijs, dit in tegenstelling tot een limietorder) naar de markt wordt verstuurd, zullen de market makers bieden om je effecten te mogen kopen. Als ze veel aankooporders voor je effecten zien, zullen ze misschien €10.50 bieden voor je aandelen. Ze weten immers dat er vraag naar is en kunnen ze misschien doorverkopen tegen €10.60. Wanneer de vraag naar effecten van XYZ maar mager is, zullen ze maar €10.00 bieden, in de hoop ze voor €10.10 door te verkopen.

Market makers zullen nooit effecten kopen en verkopen tegen dezelfde prijs. Het verschil tussen ask en bid noemt men spread, en dit is in feite de vergoeding die market makers opstrijken voor hun diensten. Stel dat je 1.000 aandelen XYZ verkoopt aan de market maker tegen €10.50 en hij kan ze doorverkopen voor €10.60, heeft hij een commissie ontvangen van 1.000 x €0.10 = €100. De spread is afhankelijk van het aantal aandelen dat er per dag wordt verhandeld. Dit noemt men volume. Het volume is ook terug te vinden wanneer je de koers van een aandeel opvraagt. In het voorbeeld van KBC hierboven, bedraagt het volume 179263. Bij een hoog volume, zal de spread klein zijn. De market maker kan de aangekochte aandelen immers snel weer van de hand doen. Wanneer het een klein volume betreft, loopt de market maker het risico om de aandelen een lange tijd te moeten bijhouden (tot er weer een koper opdaagt), misschien zelfs zolang dat hij de aandelen met verlies moet verder verkopen.

Bespreking verschillende aandelen beurzen >>